Σχετικά με την επιβίωση στην ύπαιθρο & έναν ποιοτικότερο τρόπο ζωής

Η ιστορία του σαπουνιού.


Το πρώτο μέσο καθαρισμού που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος ήταν το νερό. Γι’ αυτό και οι προϊστορικοί οικισμοί ήταν χτισμένοι συνήθως σε μέρη που υπήρχε άμεση πρόσβαση σε νερό. Η χρήση άλλων μέσων καθαρισμού εμφανίστηκε με την ανθρώπινη εξέλιξη.

Αν και η πραγματική καταγωγή του σαπουνιού δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, ωστόσο κάτι παρόμοιο με το σαπούνι υπήρχε από το 2.300 π.Χ. στους αρχαίους πολιτισμούς της Μεσοποταμίας. Η ανακάλυψη του σαπουνιού και η χρήση του ως καθαριστικού δεν έγιναν ταυτόχρονα. Οι αρχαίοι πολιτισμοί χρησιμοποιούσαν το σαπούνι σαν ένα είδος φάρμακου για τις πληγές και σαν καλλυντικό των μαλλιών.

Ακόμη και από τα περίφημα λουτρά της βασίλισσας Κλεοπάτρας της Αιγύπτου το σαπούνι απουσίαζε και τον ρόλο του καθαριστικού είχε μια λευκή άμμος, σαν αλισίβα, με την προσθήκη αιθέριων ελαίων. Αλλά και στα ρωμαϊκά λουτρά δεν χρησιμοποιήθηκε το σαπούνι. Οι Ρωμαίοι αργότερα ανακάλυψαν τις φαρμακευτικές του ιδιότητες αλλά η χρήση του δεν ήταν διαδεδομένη.Το σαπούνι εμφανίστηκε στην Ευρώπη πιθανότατα με την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως στους Τούρκους οι οποίοι το είχαν μάθει από τις Αραβικές φυλές της Αραβικής Ερήμου τις οποίες επίσης είχαν υποτάξει.

Ακόμα, άλλες μεμονωμένες φυλές όπως οι Βίκιγκς και οι Κέλτες το χρησιμοποιούσαν. Γενικά όμως από τον XIII αιώνα και μετά αρχίζουν να υπάρχουν τεκμηριωμένα στοιχεία για την ιστορία του σαπουνιού.

Η Μασσαλία φαίνεται ως η πρώτη περιοχή παραγωγής του, της οποίας η φήμη κράτησε σχεδόν ολόκληρο τον Μεσαίωνα ακολουθούμενη από την Γένοβα, την Βενετία, το Μπάρι και μετά την Καστίλη της Ισπανίας.

Όλες αυτές οι περιοχές είχαν πλούσια παραγωγή ελαιολάδου και ενός φυτού που λεγόταν Barilla με την στάχτη του οποίου γινόταν η αλισίβα. Αυτή η «καινούρια» μέθοδος (τις ανάμειξης του φυτικού λίπους με την αλισίβα) καθιερώθηκε για τους επόμενους 4-5 αιώνες. Μέχρι που ο Γάλλος χημικός Nicolas Leblanc ανακάλυψε έναν καινούργιο τρόπο να φτιάχνει την αλισίβα χρησιμοποιώντας το κοινό αλάτι….

Μύθοι γύρω από το σαπούνι

Σύμφωνα με έναν ελληνικό μύθο, το σαπούνι έλκει την καταγωγή του από την αρχαία Ελλάδα και συγκεκριμένα από το νησί της Λέσβου. Εκεί γίνονταν θυσίες ζώων στη θεά Άρτεμη. Οι νεροποντές πολλές φορές παρέσερναν τα ζωικά υπολείμματα και τα καμένα λίπη, μαζί με τις στάχτες από τα ξύλα της πυρράς σχηματίζοντας ένα κίτρινο ρυάκι που κατέληγε στο ποτάμι.

Στο ποτάμι που όταν οι νοικοκυρές έπλεναν τα ρούχα τους διαπίστωσαν ότι όταν το νερό γινόταν κίτρινο με την προσθήκη αυτών των υλικών, τα ρούχα καθάριζαν καλύτερα. Σύμφωνα με τον μύθο το σαπούνι πήρε το όνομά του προς τιμήν της ποιήτριας Σαπφούς που έζησε εκείνη την περίοδο και είναι μια παράφραση του ονόματός της.

Υπάρχει και η ιταλική εκδοχή του μύθου, σύμφωνα με την οποία το παραπάνω σκηνικό ελάμβανε χώρα στον ποταμό Τίβερη, στους πρόποδες του όρους Σάπο, όπου έπλεναν τα ρούχα τους οι αρχαίες Ρωμαίες. Το σαπούνι (σάπων) πήρε το όνομά του από το βουνό.

Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Λουδοβίκου του 14ου στη Γαλλία, το πλύσιμο με σαπούνι συνδέθηκε με ένα παράδοξο περιστατικό. Λέγετε ότι βασιλιάς Λουδοβίκος καρατόμησε 3 σαπωνοποιούς γιατί είχαν φτιάξει μια πλάκα από σαπούνι που ερέθισε το ευαίσθητο βασιλικό δέρμα του! Μπροστά στην απόγνωση οι εναπομείναντες 4 σαπωνοποιοί ενώθηκαν και εφηύραν μια μέθοδο για να παρασκευάσουν σαπούνι απαλότερο και απαλλαγμένο από βλαβερά στοιχεία. Σύμφωνα με αυτή την μέθοδο χρειαζόταν περίπου ένας μήνα για την παραγωγή μιας μόνο πλάκας σαπουνιού!

Από τότε έχουν περάσει πολλά χρόνια και έχει αλλάξει πολύ ο τρόπος που παρασκευάζεται βιομηχανοποιημένο σήμερα. Οι σημερινοί νόμοι επιβάλουν να αναγράφονται τα συστατικά του κάθε τύπου σαπουνιού στην λατινική τους ονομασία η οποία δυστυχώς δεν είναι κατανοητή στους περισσότερους από εμάς.

Δεν θα σας κουράσω με δύσκολα ονόματα και χημική επιστημονική ονομασία. Το μόνο που θα ήθελα να παρατηρήσω είναι ότι τα περισσότερα σαπούνια που κυκλοφορούν στην αγορά έχουν σαν βασικό συστατικό το Sodium Lauryth (Laureth) Sulfate η το Sodium Tallowate (σαπονοποιημένο ζωικό λίπος) είτε πρόκειται για καλλυντικό σαπούνι είτε για καθαριστικό γενικής χρήσης.

Η νέα τάση στην Αμερική και στην Ευρώπη είναι η επαναφορά του χειροποίητου σαπουνιού τουλάχιστον για την χρήση του από την οικογένεια.

Στην Ελλάδα καθώς και σε μερικές ακόμα χώρες της Μεσογείου είμαστε λίγο πιο τυχεροί γιατί είναι αρκετά εύκολο να βρούμε σαπούνια φτιαγμένα με ελαιόλαδο έστω και αν η επεξεργασία δεν είναι πλέον η παραδοσιακή, έστω και αν αναγκαστικά λόγω της ζήτησης και της κατανάλωσης γίνεται προσθήκη διαφόρων χημικών συστατικών…

Paola Filinesi
pfilin@otenet.gr
Follow us
Similar posts
  • Καλά νέα για εκε... Το «Hikers’ Friendly» είναι ένα σήμα που πιστοποιεί υπηρεσίες σχετικές με την πεζοπορία. Προς το παρόν είναι διαθέσιμο μόνο για επιχειρήσεις διαμονής, αλλά σύντομα θα ανοίξει και σε άλλους τομείς. Δημιουργήθηκε από την Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Paths of Greece, σε συνεργασία με την Green Evolution. Απώτερος στόχος του σήματος είναι να ενισχυθεί η εμπειρία του πεζοπόρου, μέσω [...]
  • Το έξτρα παρθένο... Το Ελαιόλαδο συνάντησε το Λονδίνο!! Οι μεγαλύτεροι διαγωνισμοί ελαιολάδου στην καρδιά της Ευρώπης London IOOC 2017, Διαγωνισμοί ελαιολάδου στο Λονδίνο. • Βραβεία ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ έξτρα παρθένου ελαιολάδου, • Βραβεία ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΥ ΥΓΕΙΑΣ έξτρα παρθένου ελαιολάδου, • Βραβεία ΣΥΣΚΕΥΑΣΙΑΣ έξτρα παρθένου ελαιολάδου (International Olive oil Competitions-IOOC) Το καλό, παρθένο ελαιόλαδο πρόκειται να ταξιδέψει ως την αγγλική πρωτεύουσα και [...]
  • Πότε άλλαξε χρώμ... Η ταραμοσαλάτα είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Καθαρά Δευτέρα, καθώς αποτελεί εκλεκτό σαρακοστιανό μεζέ. Είναι νόστιμη, αλμυρή και κρεμώδης, με κύριο υλικό της τον ταραμά. Ο ταραμάς προέρχεται από αυγά μπακαλιάρου ή κυπρίνου, τα οποία συνήθως ωριμάζουν μέσα σε ξύλινα βαρέλια σε ένα μείγμα από νερό, αλάτι και ζάχαρη και κατόπιν επεξεργάζονται ώστε να παραχθεί [...]
  • Αρκουδάκι σουλατ... Πάνω στην παγωμένη λίμνη της Καστοριάς σουλατσάριζε επί ώρες το μεσημέρι της Κυριακής νεαρή αρκούδα, κυνηγώντας πουλιά και παίζοντας αμέριμνη με τον πάγο! Η εμφάνιση αρκούδας στην παγωμένη λίμνη κατά τη 1 το μεσημέρι προκάλεσε μεγάλη κινητοποίηση, που είχε ως αποτέλεσμα να στηθεί μεγάλη επιχείρηση απομάκρυνσης με περιπολικά της αστυνομίας και μέλη του «Αρκτούρου» και [...]
  • Παραγωγική μετάβ... Η παραγωγική μετάβαση στη γη, ως διαδικασία ήπιας επαναπροσέγγισης της φυσικής μας βάσης και επαναπροσανατολισμού του καταναλωτή σε φυσικό ον άνθρωπο, αυτή νομίζω πρέπει να είναι η διατύπωση και όχι η “παραγωγική ανακατάληψη της υπαίθρου” που εμπεριέχει και υποννοεί ίσως βία αλλά δεν αναφέρει σαφώς το επίπεδο μηδέν που είναι η γη, ίσως επειδή ως [...]

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

GreekEnglish
«Τίποτα δεν είναι πιο δυνατό, από μια ιδέα, που έφτασε η ώρα της να πραγματοποιηθεί...» Βίκτωρ Ουγκό

Αρχείο

GreekEnglish